در این کتاب موجز و درعین حال جامع، ریموند گویس با بهره گیری از تحلیل نظری، تأملات تاریخی، روایت های شخصی و شرح و تفسیر اجتماعی می کوشد به این پرسش ها پاسخ دهد.

کتاب ادیسه راست هم حاوی همین گزارش تراز اول است که تاکنون ناشناخته مانده هم راوی ادیسه گزارش نویس خبره اش که نیمی از عمر شصت ساله اش در روسیه گذشت و نیمه دیگرش در ایران. نه اهل فرهنگ و ادب در طرف روسی از دومین نیمه حیاتش در ایران مطلع بوده اند نه روشنفکران و دیوان سالاران در طرف ایرانی از اولین نیمه زندگی اش در روسیه.

موضوع کتاب حاضر بررسی دگرگونی های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی ایران در یکصد و پنجاه سال اخیر است از منظر الزامات دولت ـملّت سازی. آنچه این تجربه را به عنوان مثال از تجربة مدرنیزاسیون متفاوت می کند، محلّ ثقل توجه کوشندگان در این مسیر است.

چیست کهنسالی؟ نهالی ست بالنده در دو سوی: سپیده دمانِ کودکی وُ شبانگاهانِ مرگ. . . . آن نور که روشنی می بخشدم هنوز در عهدِ کودکی ست. . . .