کلیله و دمنه

کتاب کلیله و دمنه اثری اصالتا هندی است. برزویه ی طبیب، پزشک درباره انوشیروان، به هند سفر می کند تا گیاهی برای زنده کردن مردگان پیدا کند. در هندوستان دانشمندان هندی می گویند چنین گیاهی وجود ندارد؛ اما او می تواند کتاب کلیک و دمنک را با خود به ایران ببرد که ناآگاهانی را که با مرده ها تفاوت ندارند، زنده و آگاه می کند. برزویه این کتاب را به پارسی میانه (پهلوی) ترجمه می کند. البته می گویند کلیله و دمنه یک کتاب نبوده؛ بلکه برزویه بخش بزرگ آن را از پنچاتنترا (پنج فصل) گرفته که از کتاب های مقدس هندوان بوده و بخش های دیگر را از مهابهاراتا (حماسه ی ملی هند) و چند کتاب دیگر هندی برداشته و حاصل کار را کلیله و دمنه نامیده است. دانشمند جوانی به نام عبدالله بن مقفع این کتاب را از پهلوی به عربی ترجمه کرده است. یکی از مهم ترین ترجمه های این کتاب به فارسی را ابوالمعالی نصرالله منشی برعهده داشته که آن را به بهرام شاه غزنوی تقدیم کرده است. این نسخه به عنوان یکی از متون فارسی آن دوره ارزش ادبی بالایی دارد. ناشران و مترجمان زیادی سعی کرده اند با ترجمه ی ساده ی این کتاب آن را برای عموم مردم قابل استفاده کنند. این کتاب هم به کوشش محمدرضا مرعشی پور ترجمه شده است.
کلیله و دمنه سراسر پند و اندرز است. به تعبیر مجتبی مینوی، این کتاب گنجینه ای از دانش و حکمت است که مردمان خردمند قدیم برای ما به یادگار گذاشته اند. بیشتر حکایت های این کتاب از زبان حیوانات نقل شده و کلیله و دمنه هم دو شغال هستند که بخش عمده ی کتاب درباره ی آن هاست. در مقدمه ی کتاب آمده است: «هزارویک شب و کلیله و دمنه هر دو از یک آبشخور نوشیده اند و با زبان سنسکریت در پیوند بوده اند و ریشه هایی در هند داشته اند: اما هزارویک شب با سفر به سرزمین های گونه گون و در درازای زمان تکامل می یابد و کلیله و دمنه هم راه خودش را رفته است. در حدود سه هزار سال از تألیف کلیله و دمنه می گذرد و از مشهورترین کتاب های جهان به شمار می رود. این کتاب آموزشی به شیوه ی نمادین، از گونه ی فابل، نوشته شده و همچون هزارویک شب قصه در قصه است.»
منبع: وب سایت نشر نیلوفر