این داستان، توصیف فضا و زمانه ای بس دور است؛ هنگامه عصر جاهلی؛ زمانه امروالقیس ـ شاعر عرب ـ و سرگذشت زندگی، عشق، جنگ، بی مهری، تفاخر، و حکایت بیابان، شتر، و آن “مادیان سرخ یال امروالقیس، و روایت “زرقاء”.

در این داستان، “فردینان دتوش” پزشک جوانی است که در درمانگاهی در حومه ی فقیرنشین پاریس کار می کند. کتاب شرح زندگی او از کودکی تا سن رفتن به سربازی است. ماجراهایی که او تعریف می کند از یک طرف بر تلاش های خانواده اش برای جان به در بردن از فقر و زنده ماندن، و از طرف دیگر بر تلاش های خودش متکی است که چگونه بتواند خود را اداره کند.

.»| ادبیات واقعی فقط آنجایی به وجود می آید که خالقانش نه حقوق بگیران سخت کوش و قابل اعتماد بلکه دیوانگان، عزلت گزیدگان، ملحدان، خیال بافان، نافرمانان و شک اندیشان باشند. یوگنی زامیاتین

دو جور زندگی برای من ممکن است. یکی آن که با لیزا شروع کردم، زندگی، خدمت و اداره ی ملک و فرزندداری همراه با احترام مردم. اگر این زندگی را می پسندم جایی برای ستپانیدا نیست. بایست همانطور که گفتم او را این اینجا دور کنم یا از میانش بردارم، باید که او نباشد.

داستان رنجبران زیر زمین است که اگر دانته بود «دوزخش» می شد در جهانی که انسان «تا پایان شب سفر می کند» اما در پایان این راه شگفت انگیز در دل زمین، در ژرفنای خاک که انسان عمرها رنج برده و له شده است عاقبت کمر راست می کند ودر شورشی سراسر امید سر بر می افرازد.