فرقه عدالت ایران از جنوب قفقاز تا شمال خراسان 1920 – 1917

در اثر توسعة صنعتی و اقتصادی قفقاز و آسیای میانه به دلیل ضمیمه شدن این دو حوزه به امپراتوری روسیه، از اواسط قرن نوزدهم، و همچنین در نتیجة بحران اقتصادی در ایران تعداد زیادی از ایرانیان در جست وجوی کسب و کار به آن منطقه مهاجرت کردند. بیش تر این کارگران در مزارع، معادن و صنایع کار می کردند. در سال های جنگ جهانی اول که آشفتگی ها و مصائب ناشی از لشکرکشی قوای بیگانه مزید بر بحران اقتصادی شد، شمار مهاجران ایرانی به حدی افزایش پیدا کرد که در برخی از صنایع و فعالان منطقة قفقاز، در ترکیب قومیتی کارگران از جمله صنعت نفت باکو اکثریت با ایرانیان بود. این کارگران در هنگام تحولات انقلاب روسیه برای رسیدن به حقوق خود، درگیر فعالیت های سیاسی و تشکیلاتی شدند و برآمدن و تاسیس فرقة عدالت ایران در سال 1917 میلادی از مهم ترین آثار آن بود. کتاب حاضر که به چگونگی تشکیل و فعالیت های فرقة عدالت ایران در میانة سال های 1917 تا 1920 اختصاص دارد، شامل سه بخش است: بخش نخست به فرقة عدالت ایران و بخش دوم به مسالة تاشکند در مقابل باکو و تاسیس حزب کمونیست ایران در سال 1920 اختصاص دارد. بخش سوم کتاب حاوی اسنادی دربارة این فرقه است.