حاج سیاح و کشف آزادی

(از تمام نقاطی که من دیده ام بدتر ایران ،است که هیچ جا به این درجه خراب و پریشان نیست جهت آن هم این است که در تمام زمین به این شدت ظلم از امراء و نفوذ جهل از ملاها نیست این دو سنگ آسیاب در ایران در نهایت قوت و شدت عموم مردم را خرد می کنند زیرا هر کس برای حفظ خودش در مقابل این دو قوه ناچار به تزویر و دروغگویی است که سبب انحطاط اخلاق است.) (حاج سیاح خاطرات)