تاریخ و ادبیات ایران: دقیقی

ابو منصور محمد بن احمد توسی (پس از ۳۲۰ – میان ۳۶۷ تا ۳۶۹ هجری قمری) مشهور به دقیقی، شاعر فارسی زبان در دورهٔ سامانیان بود. او از نخستین کسانی بود که پیش از فردوسی تلاش کرد داستان های ملی ایران را به شعر درآورد و از پیشگامان حماسه سرایی به زبان فارسی است. بخش کوچکی از شاهنامه، موسوم به گشتاسپ نامه، سرودهٔ اوست. این بخش را فردوسی با ذکر نام سرایندهٔ آن در شاهنامهٔ خود گنجانده است.
زادگاه وی بنا به روایات گوناگون، توس، بلخ، سمرقند و بخارا ذکر شده است، اما بر پایهٔ پژوهش های نوین، این گونه پنداشته می شود که او زادهٔ شهر توس بوده است. دقیقی با دربار شاهان سامانی در پیوند بود و به تشویق نوح دوم سامانی به نظم درآوردن شاهنامه ابومنصوری را آغاز کرد. اما پیش از آنکه آن را به پایان برساند، به دست غلام خود کشته شد. پس از آن فردوسی کار دقیقی را ادامه داد و شاهنامهٔ ابومنصوری را که منثور بود به نظم درآورد. فردوسی در شاهنامهٔ خود داستان زندگی دقیقی را به کوتاهی نقل کرده و هزار بیتی که دقیقی سروده را هم در شاهنامهٔ خود گنجانده و بدین گونه از ازدست رفتن آن ها جلوگیری کرده است. در دوران های نوین، از سوی خاورشناسان این دیدگاه مطرح شد که دقیقی زرتشتی بوده، ولی امروزه این دید با پژوهش های بیشتر رد شده و دقیقی را مسلمان شیعه به شمار می آورند.
دقیقی از بزرگ ترین و مهم ترین شاعرهای فارسی زبان است و تأثیری فراوان بر شاعرهای پس از خود، به ویژه سرایندگان شعر حماسی شعر فارسی گذاشته است.
منبع: ویکی پدیا