ارزان خوارها

کتاب ارزان خورها نوشتۀ توماس برنهارد، داستانی کوتاه اما سنگین است که به کاوش در ویرانی اجتماعی، یأس وجودی و حس بیگانگی عمیق در روان اتریشی های پس از جنگ می پردازد. برنهارد، که به دلیل نقدهای تند و گزنده اش از جامعۀ اتریش شهرت داشت، یکی از جسورترین صداها در ادبیات آلمانی زبان به شمار می آید و ارزان خورها بسیاری از درون مایه ها و ویژگی های سبکی او را در خود جای داده است. این داستان کوتاه، با طنز تلخ و زبان خاص و موزونش، به وضوح نقدی است بر ریاکاری، شکست نهادها و زوال روابط انسانی در جامعه ای که اخلاق خود را از دست داده است.
خلاصۀ داستان و فضاسازی
ارزان خورها به داستان کالر، یک بایگان سابق، می پردازد که در آپارتمانی نزدیک به یک پارک عمومی زندگی می کند، جایی که چهار پیرمرد، معروف به «ارزان خورها»، هر روز جمع می شوند و غذای ارزان قیمت می خورند. کالر که ابتدا از روی کنجکاوی و سپس از روی وسواس به آن ها توجه می کند، شروع به مشاهده و سپس دوستی با این افراد می کند؛ او مجذوب وجود آن ها و نمادهایی می شود که برای زندگی او و جامعۀ اطرافش به همراه دارند. داستان از دیدگاه راوی غیرقابل اعتمادی چون کالر روایت می شود که با توصیفات آمیخته به رنج های فکری و تحقیر نسبت به جامعه، پیچیدگی های درونی اش را بازگو می کند.
داستان در سالزبورگ، شهری که توماس برنهارد با آن پیوندی عمیق داشت، می گذرد، اما این شهر در داستان به عنوان یک منطقۀ دلگیر و ساکن به تصویر کشیده شده است، نه به عنوان مقصدی زیبا در آلپ. در واقع، فضای داستان به صورت کاراکتری مستقل عمل می کند که حال و هوای پوسیدگی و رکود جامعۀ اتریش را بازتاب می دهد؛ فضایی که نقدهای برنهارد نسبت به فرهنگ پس از جنگ اتریش را در خود جای داده است.
انزوای اجتماعی و زوال انسانی
در ارزان خورها، انزوا تجربه ای دوگانه است؛ هم بیرونی و هم درونی. کالر به شدت تنهاست؛ او در انزوا زندگی می کند و تنها به تماشای ارزان خورها دل خوش می کند. برای برنهارد، این انزوا نشانه ای از جامعه ای است که به مردم خود پشت کرده و آن ها را در خلاء وجودی رها کرده است. پیرمردهای داستان، افراد سال خورده و تهیدستی که به حال خود رها شده اند، نمادی از آن دسته از افرادی هستند که در حاشیۀ جامعه قرار گرفته و از ناهنجاری هایی رنج می برند که توماس برنهارد در بطن جامعه اتریش می بیند. عادت روزانۀ آن ها به مصرف غذاهای ارزان، استعاره ای تند از جامعه ای است که به ابتدایی ترین و بی روح ترین شکل ممکن به زندگی می چسبد، بی هیچ امید یا معنای عمیق تری.
نشر افق با خرید حق انحصاری نشر اثر (کپی رایت) ناشر رسمی آثار توماس برنهارد در ایران و به زبان فارسی در سراسر جهان است. این کتاب با ترجمۀ درخشان محمد همتی از آلمانی به فارسی ترجمه شده است. همتی در سال 1396 برندۀ جایزۀ ابوالحسن نجفی برای ترجمه شد. این مترجم شناخته شده با جهانِ ذهنی توماس برنهارد آشنایی کامل دارد و با تکیه بر تسلطش بر زبان مبدا، تجربه ای درخشان از خوانش برنهارد برای خواننده به ارمغان آورده است.
منبع: وب سایت نشر افق