کارل مارکس: مطالعه ای در باب جزم اندیشی

چهاردهم مارس 1883، در مراسم خاکسپاری کارل مارکس در گورستان هایگیت فقط دوازده نفر حضور داشتند و کل مراسم در سخنرانی قدیمی ترین دوست او خلاصه شد. انگلس پیش بینی کرد که «نام و آثار مارکس در طول قرن ها زنده خواهد ماند». پیش بینی درستی بود، اما چه بسا حتی آن گروه کوچک عزادارانِ حاضر در گورستان هایگیت هم آن را باور نداشتند. آوازهٔ پس از مرگ عمدتاً پیش بینی ناپذیر است. اما نامی که نزدیک به صدوپنجاه سال پس از مرگ صاحبش همچنان عشق و نفرتی پرشور در میان مردم برمی انگیزد به این زودی ها از تاریخ بشر حذف نخواهد شد. مارکس به معنای دقیق کلمه فیلسوف قلمداد نمی شد و اقتصاددان بزرگی نبود و سیاستمدار یا خطیب یا رهبر به شمار نمی رفت. در آتش عشق عمیقی به انسانیت نیز نمی سوخت و در مراوداتش شخصیتی دوست داشتنی یا خاص از خود بروز نمی داد. اما در نهایت، خود را به معاصرانش و نیز، به ضرب و زور ایده های یگانه و بارز، به تاریخ تحمیل کرد.
منبع: وب سایت نشر نشر نو