گویش ابوزیدآبادی

از میان گویش های به جا ماندۀ کاشان، گویش ابوزید آبادی، که در این رساله، به اختصار، ابوزید آبادی گفته خواهد شد، حائز اهمیّت است. ابوزید آبادی به دلایلی از جمله دورافتادگی بخش گویشور از مراکز شهری، کمتر تحت تأثیر زبان فارسی بوده، در نتیجه، بسیاری از ویژگی های فارسی باستان، پهلوی و فارسی دری را به خوبی حفظ کرده است. ابوزید آبادی، صرف نظر از اهمیّت زبانی، حامل فرهنگی پربار، در همۀ شئون زندگی است. گویشوران کهنش، اگرچه عمدتاً سواد مدرسه ای نداشته اند ولی آگاهی های زیادی از گذشتگان در سینه داشته تا امروز که به دست ما رسیده و از نشانه های آن، پختگی عبارات و کاربرد تعداد قابل توجّهی مثل، کنایه، حکایت و خاطره و لالایی ها و… است. این متن ها و گفتارها و جملات و واژه های کاربردی آن ها، چه شفاهی چه مکتوب (هرچند اندک)، که قاعدتاً زاییدۀ زبان فارسی (شاخۀ جنوب غربی زبان های ایرانی) و گونه ای از آن تلقّی می شوند، خبر از فخامت و پختگی آن زبان دارند و هرگاه بر زبان آیند، بیشتر اوقات، در اغلب مباحث زبانی، فارسی قدیم را تداعی می کنند. کاربرد تعداد نسبتاً فراوان جملاتی که همۀ واژه های آن، از جنبۀ صوری و معنایی، با فارسی متفاوت اند (ma əšu bəšu xudu žüre kūwe bəkəru من می روم بروم با بچه ها بازی کنم)، رواج تعدادی واژه که معادل آن ها در فارسی قدیم و جدید دیده نشده است (؟) مانند: serd نردبان (پهلوی: srād)، تمایز و تفاوت همۀ اسم ها و تعداد قابل توجّهی از ساخت های فعلی، در تذکیر و تأنیث، تفاوت ساختاری فعل های لازم و متعدّی ماضی، کاربرد پیشوندهای متعدّدی که عموماً معانی خاص و دقیقی به فعل القاء می کنند، کاربرد حروف اضافۀ یکسان، با معانی و جایگاه های متفاوت، دستگاه فعلی گسترده و نتیجتاً سیستم آوایی، صرفی و نحوی و دستوری پیچیده را می توان از ویژگی های برجسته ای دانست که جملگی آن ها را می توان پاسدار و حافظ جنبه های قابل توجّه فارسی قدیم و حتّی پهلوی و فارسی باستان دانست.
منبع: منبع: پشت کتاب