واژه های سغدی در متون کهن فارسی

کتاب واژه های سغدی در متون کهن فارسی، تألیف علی رواقی در انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد. مؤلف در بخشی از پیش گفتار این کتاب آورده است:
پس از آمدن اعراب به ایران و از میان رفتن حکومت مرکزی و پیدا شدن حکومت های خرد و ملوک الطوایفی و چیرگی خط و زبان عربی، مردم بسیاری از حوزه های جغرافیایی ایران که پایداری و ماندگاری ملّی خود را در گرو زبان خویش می دانستند، کوشیدند تا از زبان های ایرانی به عنوان نمادی ملی در برابر زبان عرب و اعراب سود ببرند و آنها را حفظ کنند تا بتوانند ایرانی بمانند و ملیت خود را از دست ندهند. آنها در این باره آن اندازه پای درنگ فشردند که حتی حاضر نشدند نماز را به زبان عربی بخوانند. (نک. تاریخ بخارا / ۶۷)
می دانیم که بخش گسترده ای از سرزمین های ماوراء النهر، سرزمین سغد، به زبان سغدی سخن می گفتند و در کنار آن، از واژگان و ساختار دیگر زبان های ایرانی میانۀ شرقی مانند خوارزمی و بلخی و سکایی و همچنین زبان دری در زبان گفتار و نوشتار بهره می بردند. آمیختگی این زبان ها، به ویژه زبان سغدی، در حوزۀ ماوراء النهر گونه ای ویژه از زبان فارسی را پدیدار کرد که با ویژگی های واژگانی و ساختاری و آوایی خود، تنها در همان حوز، زبانی کاربرد داشته و دارد، ما نمونه هایی از واژه های بازمانده از زبان های ایرانی میانۀ شرقی را که در فرهنگ نامه ها و کتب ملل و نحل و نوشته های ماوراءالنهری از روزگار رودکی به بعد کاربرد داشته اند، نشان می دهیم.
منبع: وب سایت نشر فرهنگستان زبان و ادب فارسی