نمایشگهی باشد این روزگار

در پاییز و زمستان 1290 ش، امپراطوری روسیۀ تزاری دو اولتیماتوم به دولت وقت ایران داد که هردو دربردارندۀ درخواست ها و دستورهایی اهانت بار و حاکمیت برانداز خطاب به ارکان نظام نوپای مشروطه بود. شیوهٔ سیاست ورزی اصحاب سیاست در این ماجرا، کمابیش، در رخدادهای مهم دیگر تاریخ معاصر ما تکرار شده و حاصل آن چیزی جز خسران برای ملت ایران نبوده است. این تکرار، برخلاف گفتۀ مشهور مارکس، نه یک بار به صورت تراژدی و دیگربار به صورت کمدی که همواره به شکل تراژیکش رخ داده، زیرا نتیجۀ اجتناب ناپذیر و منطقی بازتولید شرایط عینی و ذهنی تقریباً مشابه بوده است. قهرمانان این تراژدی ها جامۀ خویش را به تن داشتند، نه ردای عاریتی اسلاف شان را؛ خود را حامل شایسته و برگزیدۀ سرنوشتی مقدر و رهرو راهی مقدس و برحق می پنداشتند، نه مقلدِ صرفِ همتایان پیشین شان. ارائۀ خوانش تازه ای از ماجرای اولتیماتوم و نقش آفرینی بازیگران داخلی آن بهانه ای است برای به چالش کشیدن خودبرحق پنداری این شیوۀ سیاستمداری.
منبع: پشت کتاب