در این فصل، زندگی دهخدا، به عنوان بخشی از «زمینه» فکری او در نظر گرفته شده است و تا حدّی به تفصیل، به آن پرداخته شده. دهخدا، در طول حیات سیاسی و فکری ..

«پنج و بیست دقیقه صبح که بشود چهل ساله می شوم و خودکشی می کنم. متأسفانه این ایده بکر که در زادروزم خودم را راحت کنم مال من نبود

(از تمام نقاطی که من دیده ام بدتر ایران ،است که هیچ جا به این درجه خراب و پریشان نیست جهت آن هم این است که در تمام زمین به این شدت ظلم از امراء و نفوذ..