دختر آگاممنون

دختر آگاممنوناثر اسماعیل کادارهترجمه ی مهدی غبرائیاسماعیل کاداره در «دختر آگاممنون» با نیروی نادری رژیم دیکتاتوری را تقبیح می کند و ما را به ریشه های باستانی تمدن غربی و استبداد می کشاند.درباره ی داستان:در طول سال های رو به زوال کمونیسم، یک کارگر جوان برای آژانس رسانه ای تحت کنترل دولت آلبانی داستان عشق شوم خود به دختر یکی از مقامات عالی رتبه را روایت می کند. هنگامی که این کارگر شاهد تصویر شبح سای آگاممنون؛ پادشاه یونان باستان است که دختر خود را بدر طول جشن اول ماه مه قربانی کرد، به فداکاری همه جانبه و و فاجعه آمیز خود شک می کند و …مهدی غبرایی؛ مترجم اثر درباره ی «دختر آگاممنون» نوشته است:خواننده شاید در نگاه نخست تصور کند دختر آگاممنون رمان جدیدی است در ژانر اسطوره- تاریخ که از دیدگاه ایفیگنیا نوشته شده است؛ اما این تصور چندان صحت ندارد و داستان دختر آگاممنون فقط تلمیح نیرومندی است که اسماعیل کاداره از طریق آن رژیم کشورش را در 1985 محک می زند. در این زمان، رژیم دیکتاتوری بیگانه هراس و قاهر انور خوجه 40 سال تمام بر کشور حاکم بود و هیچ کورسویی در افق دیده نمی شد تا راه رهایی از آن وجود داشته باشد.چند روایت از داستان ایفیگنیا در دست است؛ اما غالباً معتقدند آگاممنون، که مشتاق بادبان کشیدن به سوی تروآ بود، می بیند بر اثر خشم آرتمیس، ناوگان جنگی اش در باد مخالف در بندر گیر افتاده اند. به آگاممنون توصیه می شود که تنها راه فرونشاندن خشم و خروش الهه ی زودرنج آن است که دختر خود را قربانی کند. ایفیگنیا به تلخی احضار می شود و آگاممنون آماده ی قربانی کردن اوست. ولی او به طرز معجزه آسایی از این سرنوشت شوم نجات می یابد و بزی به جای او در قربانگاه حاضر و قربانی می شود.اما در حقیقت چنین پایان خوشی برای رمانک دختر آگاممنون وجود ندارد؛ اصلاً فرجام مشخصی در بین نیست؛ جز اینکه به طور غریزی درمی یابیم بدفرجام است. این یکی از داستان هایی است که در آن اتفاق های اندکی می افتد؛ اما سنگینی ستم و محرومیت بر دوش ما می افتد؛ چون راوی که شاهد تسلط دیکتاتوری بر همه ی جنبه های زندگی است (آن خودکامگی ای که از سال ها پیش هر جنبه ی فیزیکی کشور را در اختیار گرفته و اکنون می خواهد واپسین عناصر فکر آزاد، یعنی صفت ممیزه ی انسان را، از میان مردم بزداید) از درماندگی نمی تواند دست به هیچ کنشی بزند.بخشی از مقدمه ی کلود دوران بر روی نسخه ی فرانسوی «دختر آگاممنون»:در 1986، اسماعیل کاداره در یکی از سفرهای نادرش به پاریس به من گفت که می خواهد دست نویس دو رمان کوتاه، یک داستان و چند شعر را در فرانسه بگذارد؛ چون نمی توان آن ها را در آلبانی منتشر کرد. طبق قوانین آلبانی “بیرون بردن” دست نویس های ادبی اکیداً ممنوع بود. بنابراین، آن را استتار کرد و طوری جلوه داد که گویا ترجمه ی آلبانیایی کتاب های غربی است و آن ها را به زیگفرید لنتس رمان نویس آلمان غربی نسبت داد. بعدها کاداره دست نوشته های دیگری را هم بیرون آورد؛ اما چون این کاری مخاطره آمیز بود، در هر سفر قسمتی از کتاب را با خود می آورد. برای آوردن باقی مانده ی مطلب از کشور، با هم موافقت کردیم که بهتر است من به آلبانی سفر کنم. در دو سفر جداگانه هرچه باقی مانده بود با خودم به پاریس آوردم و به این ترتیب، متن کامل سایه، دختر آگاممنون، پرنده ای به جنوب پر می گشاید و اشعار را در دست داشتیم.دست نویس ها را به صندوق امانات بانک دولاسیته در پاریس سپردیم. با بانک توافق کردیم که من امین کاداره باشم و کلید صندوق نزد من بماند و هروقت لازم بدانم اختیار بازکردن صندوق با من باشد.«دختر آگاممنون»، سومین نسخه ای که به صندوق امانات بانک سپرده شده بود در 2003 در فرانسه منتشر شد. این نسخه را تدی پاپاورامی از روی متن نوشته در 6-1984 بی هیچ تغییر یا اصلاحی ترجمه کرد. دختر آگاممنون نخستین قسمت از دوگانه ای است که پاره ی طولانی تر آن، جانشین، در 2002 در پاریس نوشته شد. اگر این دو را با هم در نظر بگیریم، این دو رمانک یکی از بهترین و کامل ترین آثار اسماعیل کاداره را تا امروز در بر می گیرند.درباره ی نویسنده:اسماعیل کاداره، متولد 1934، نویسنده، شاعر، مقاله نویس، فیلم نامه نویس و نمایشنامه نویس آلبانیایی و از چهره های برجسته ی ادبی و روشنفکری بین المللی است. وی بیشتر شهره به شاعری بود، تا اینکه در 1963 اولین رمانش به نام «ژنرال ارتش مردگان» را نوشت. از آن پس تا کنون (گذشته از آثار دیگر)، بیش از چهل رمان و رمانک نوشته و جوایز ادبی متعددی دریافت کرده است که معروف ترین آن ها جایزه ی من بوکر است. او در رشته ی تاریخ و فلسفه در تیرانا درس خواند و در 1956 به مسکو رفت و تا 1960 آنجا ماند.در این سال به دلیل اختلاف آلبانی با مسکو به وطن برگشت. رمان دومش «هیولا» در 1965 کمی پس از انتشار توقیف شد. در 1975، پس از انتشار شعری انتقادی و طنزآمیز از انور خوجه از کار ممنوع شد. در 1982، پس از انتشار کاخ رؤیاها به شدت تقبیح شد و کتاب را توقیف کردند. در 1990، کاداره به فرانسه پناهنده شد. رمان ها و رمانک های کاداره اغلب با کمک افسانه هایی برگرفته از تجربیات تاریخی مردم آلبانی و اسطوره هایی که از دل ادبیات کلاسیک بیرون آمده اند، نوشته شده است.برش هایی از کتاب:گوشه کنایه زدن آرامم می کند؛ به خصوص وقتی که یک راست می خورد توی چشمشاولین کسی که سوءظن را در سر بپروراند، برنده ی مسابقه است. شخص مظنون به رغم اینکه شاید بی گناه باشد، همیشه از اینکه دیر فهمیده در حال دفاعی است.
منبع: وب سایت نشر نیماژ